Bạn có phải là một người thường xuyên sử dụng mạng xã hội và thích việc thể hiện cảm xúc thông qua hình ảnh? Nếu câu trả lời là có thì chắc hẳn rằng, như tôi, bạn cũng là một tín đồ trung thành của meme. Vậy bạn có thắc mắc rằng liệu meme thật sự là gì mà Vietcetera lại có hẳn một đề mục với tên gọi là “Meme học”? Đầu tiên, hãy cùng tôi tra cứu về từ khóa này trên wikipedia nhé!

Tra cứu về từ khóa này trên wikipedia

“Meme là một quan niệm, hành vi, hoặc phong cách lan truyền từ người này sang người khác trong một nền văn hoá thường với mục đích chuyển tải một hiện tượng, chủ đề, hoặc ý nghĩa cụ thể do meme đại diện…”

Đối với tôi, khái niệm này có đôi chút mơ hồ và không quá liên quan đến ngành Marketing hay những gì đang diễn ra trong đời sống hằng ngày. Vì vậy, thay vì đưa ra khái niệm, tôi sẽ để bạn hình dung về meme thông qua gợi ý sau.

Vài chiếc meme vô tình 

Đây sẽ là một ví dụ vô cùng dễ hiểu, nếu bạn là thành viên trong một tổ chức, nhóm nhiều người hay thường xuyên có những cuộc gặp gỡ, giao tiếp gần gũi (trực tuyến hoặc trực tiếp) với đám đông. Trong trường hợp này, hãy thử kiểm tra kho hình ảnh được lưu trữ trong những nhóm chat của bạn trên messenger hay bất kỳ hộp thư thoại trực tuyến nào. Và sau đó ấn vào nút “xem thêm” rồi bắt đầu di chuyển lên xuống cho đến hết phần hình ảnh. Chắc chắn bạn sẽ bắt gặp những khoảnh khắc hài hước, thú vị của một hay nhiều cá nhân, mà tôi thường gọi vui là những meme genius (thiên tài meme) – người mà mọi hành động của họ đều có thể biến thành meme. 

Meme thường xuất hiện trong đời sống của bạn

Và đó chính là loại meme thường xuất hiện trong đời sống của bạn – loại hình ảnh có độ phân giải thấp, dễ lan truyền mang đến cảm giác vô cùng hài hước, sinh động, gần gũi nhưng không kém phần táo bạo.

Một kho meme hữu ý

Chính vì những tính chất đó mà ngày nay meme ngày càng trở nên phổ biến trong lĩnh vực truyền thông. Mỗi khi bí ý tưởng hay đã quá mệt mỏi với các câu chữ dông dài và những hình ảnh chất lượng cao thì meme sẽ là lựa chọn tuyệt vời nhất cho người sáng tạo nội dung. Tuy nhiên, meme vẫn có thể truyền tải nội dung tiêu cực, mang tính chế giễu. Trong đó, loss meme là một ví dụ điển hình. 

Loss meme

Loss meme là những meme có nội dung dựa trên các tranh hoạt hình mang tựa đề Loss được sáng tạo bởi Tim Buckley, bộ truyện trò chơi Ctrl + Alt + Del của ông ấy. Không những truyện có số lượng tranh quá ít, không có từ ngữ nào trong tranh để mô tả đoạn giao tiếp mà đây lại là vấn đề rất nhạy cảm, đặc biệt với phụ nữ đang mang thai. Nhiều người cho rằng truyện thiếu thiếu tế nhị, có phản ứng chế giễu, không mấy tích cực và làm giảm sụt lượt xem nghiêm trọng. Từ đó trào lưu loss meme đã xuất hiện như cách để chế nhạo.

Song phần lớn các meme trên mạng xã hội thường được tiếp cận theo hướng hài hước, kết hợp thêm các yếu tố gây sốc vì cách này sẽ thu hút được sự chú ý nhanh hơn. Và đây được xem là một trong những cách truyền tải thông điệp vô cùng hiệu quả đối với đối tượng khán giả là giới trẻ, đặc biệt là những bạn trẻ yêu thích sự dí dỏm, sáng tạo và nghịch ngợm. 

Vì sao chúng ta nên sử dụng meme như một loại nội dung kiểu mới?

Meme – một dạng doublespeak (nói nước đôi) lành tính?

Trong cuộc sống hằng ngày tôi thường ví meme là cách giao tiếp bí mật của một nhóm người. Vì chỉ với một hình ảnh đơn giản cùng vài câu từ ngắn gọn không thể truyền tải tất tần tần nội dung mà người nói muốn nhắn gửi. Nhưng nếu bạn và tôi có cùng một nền tảng thông tin thì chắc chắn chúng ta sẽ hiểu được ngụ ý đằng sau những bức ảnh có phần cẩu thả và thiếu chăm chút.

Meme – một dạng doublespeak (nói nước đôi) lành tính?

Có thể nói, một chiếc meme sẽ thành công khi thể hiện được điểm chung của nhóm đối tượng khán giả mà bạn muốn hướng đến. Và điều đó sẽ giúp tăng tính tương tác của cộng đồng mạng, khiến bài đăng của bạn dễ dàng trở nên viral (lan toả) cũng như tạo nên giá trị giải trí vô cùng thú vị.

Tôi gọi meme là một cách nói nước đôi lành tính vì đa phần chúng đều vô hại và chỉ mang tính giải trí. Tuy nhiên trong những trường hợp dùng để chế giễu một đối tượng cụ thể ví dụ như lùm xùm của người nổi tiếng. Thì chính tốc độ lan truyền chóng mặt của meme cùng với việc chia sẻ và bình luận thiếu ý thức của cư dân mạng, chúng sẽ bị biến thành công cụ của cyberbully (việc bắt nạt trên mạng). 

Vì vậy, nếu bạn là một admin (người quản lý) của một fanpage (trang mạng xã hội) hay là một nhân vật có ảnh hưởng đến giới trẻ, thì hãy hết sức cẩn trọng trong việc sử dụng meme nhé!

Có Meme đời bỗng vui

Mọi vấn đề dường như đều trở nên hài hước thông qua lăng kính của những meme makers (người tạo meme), từ những vấn đề liên quan đến chính trị, môi trường và thậm chí là việc quấy rối tình dục…Vì đằng sau những bức ảnh, câu chữ vô cùng đơn giản là những thông điệp rất ý nghĩa. 

Trong đó có thể nhắc đến sự cố cháy rừng Amazon năm 2019, cuộc tranh cử tổng thống Mỹ năm 2016 và những hình ảnh mang tính chữa lành tinh thần đối với người yếu thế, nạn nhân trong các vụ lạm dụng tình dục… 

Lời kêu gọi bảo vệ môi trường sau sự cố cháy rừng Amazon 2019.

“Nếu Donald và Hillary cùng đứng trên một chiếc thuyền ở giữa đại dương và bị đắm thuyền thì ai sẽ là người sống sót? – Nước Mỹ.” – Tranh cử tổng thống mỹ 2016.

“Sẽ thế nào nếu tôi nói rằng việc bị lạm dụng không phải lỗi của bạn. Đừng tự đổ lỗi cho bản thân nữa.”

Có thể thấy rằng, nếu được sử dụng đúng cách, meme sẽ mang đến những giá trị vô cùng tích cực cho cộng đồng. Đối với tôi, đây là cách giáo dục nhẹ nhàng và hiệu quả nhất. Bởi lẽ, nó buộc người đọc, người xem phải tự duy để tìm ra ý nghĩa thật sự của một chiếc meme. Và điều này sẽ giúp thông tin được ghi nhớ lâu hơn.

Người tạo Meme – Người tạo xu hướng

Meme được tạo ra bởi sự kiện mang tính thời sự: con tàu Ever Given mắc kẹt tại kênh đào Suez năm 2021.

Để tạo ra một chiếc meme có độ lan tỏa cao, bạn nhất định phải là người nhạy cảm với thông tin và hiểu được tâm lý của đối tượng khán giả mục tiêu. Vì khi bạn tìm ra điểm đau (pain point) của cư dân mạng và biết thế nào để chữa chúng cho đúng cách thì bạn đã thành công trong bước đầu tạo ra xu hướng.

Tôi có thể ví người tạo meme như BinZ (rapper sử dụng ít chữ nhất của Rap Việt) không? Vì cả hai đều là những nắm bắt và điều khiển được suy nghĩ của khán giả.

Trên thực tế, người làm meme không chỉ sở hữu khả năng cô đọng ngôn ngữ mà còn phải có một tư duy hình ảnh tốt. Bên cạnh đó, sự hài hước và tích cực hay lạc quan là những nét tính cách chưa bao giờ lỗi thời. Và đó cũng là chìa khóa tạo nên sự thành công của những người làm meme hay gọi cách khác là những nhà sáng tạo nội dung kiểu mới.

Tạm kết bài viết tại đây, ở phần 2 chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về cách tạo nên một meme của riêng bạn nhé! Hẹn gặp lại! 

en_USEN
viVN en_USEN